محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

299

اكسير اعظم ( فارسى )

عنب الثعلب هر يك هفت ماشه انيسون سه ماشه انجير زرد چهار عدد مويز منقى دو توله گلقند عسلى چهار توله بنوشانند و غذا وقت نيم روز نخوداب مرغ تنها يا نان خشكار با شوربا و وقت شام شوربا و نان بعد هفت هشت روز جهت تنقيه وقت شب حب واصلى و يا حب خيزران خورانند و صبح در مطبوخ مذكور برگ سنا يك و نيم توله تربد سفيد ريوند خطائى هر يك پنج ماشه زنجبيل دو ماشه هليلهء سياه يك توله مغز خيارشنبر شش توله ترنجبين چهار توله شربت دينار شربت اسطوخودوس مسهل علوى خان هر يك دو توله روغن بادام پنج ماشه اضافه كرده بنوشانند و بجاى آب عرق بادرنجبويه و شاهتره دهند و غذا وقت دو پهر نخوداب و وقت شام شلهء بچهء مرغ و يا نان ثريد در شورباى مرغ بدهند و صبح عود صليب نر يك ماشه دانه هيل دو ماشه سوده در جوارش جالينوس هفت ماشه آميخته ورق نقره يك عدد پيچيده اول بخورانند بعده انيسون تخم كشوث هر يك سه ماشه بادرنجبويه باديان هر يك شش ماشه گاو زبان پنج ماشه جوش داده صاف نموده شربت بزورى حار سه توله تخم كنوچه و يا حرف پنج ماشه كف زده بنوشند و همچنين چهار پنج و يا زياده مسهل داده بنا بر تعديل مزاج اطريفل غددى دهند و بهتر آن است كه قبل از نوشيدن منضج سه چهار روز بمقئيات بلغم قى متواتر كنند . بالجمله اول تنقيهء بدن از بلغم و سودا كنند بعد از آن بيخ سوسن سائيده در مرهم دياخليون آميخته ضماد سازند . و اگر تحليل نشود آرد جو و ترمس با بول كودكان ضماد نمايند تا نضج يافته منفجر گردد پس مرهم زنگار نهند . و اگر از اين تدبير فائده نشود بشكافند و بيرون كنند بعد آن ادويهء مدمله به كار برند و اين ضماد اگر در ابتدا به كار برند تحليل كند و در انتها مستقرح ساخته به سازد برگ حناى خشك موى ميش سرخ سوخته آهك آب ناديده هر يك سه توله نيله تهوتههه سوخته يك توله در مسكهء ميش سياه آميخته به عمل آرند . ديگر كه در دو هفته متقرح ساخته به مىسازد صابون آهك آب ناديده هر يك سه توله قند سياه كهنه سه ساله شش توله در آب شور حل كرده به كار برند و گاهى مصطكى و ريوند چينى و حلبه هر يك نيم وزن هر دو دواى مذكور افزوده مىشود قويتر مىگردد . و صاحب داراشكوهى نوشته كه ضماد بندق هندى و همچنين تخم سرس در رفع خنازير از مجربات است . و اگر تخم سرس باب سائيده به قدر كنار دشتى حبها ساخته هر روز يك حب ناشتا بخورند نيز نافع بود . ذكر ادويهء نافع خنازير : اطريفل غددى كه در اين باب مستعمل است هليلهء سياه پانزده درم پوست بليله آمله تربد موصوف هر يك هفت درم افتيمون ده درم بسفائج اسطوخودوس غدد گلوى گوسفند خشك كرده هر يك پنج درم سناى مكى چهار درم غاريقون زرنباد شيطرج نوشادر هر يك سه درم انيسون قرفه سنبل الطيب قرنفل جوزبوا خيربوا مصطكى هر يك دو درم كوفته بيخته به عسل مصفى سرچند به سرشند شربتى پنج درم و در نسخه ديگر بليله آمله تربد هر يك پنج درم بسفائج اسطوخودوس سناى مكى هر يك هفت درم است باقى به دستور . حب هندى كه جهت خنازير و سلعه و غدد گلو مجرب حكيم شاه محمد است الايچى خرد پنج دانه سونبهه مرچ پيپل هربهى را آمله هر يك پاو كم پنج ماشه كوفته بيخته نگاه دارند و هليله و بليله آمله تربد سفيد خراشيده مغز املتاس هر يك دوازده و نيم دام پخته جوكوب كرده در پنج سيرآب شب تر كرده صبح بجوشانند چون سوم حصبه بماند بدست ماليده آب غليظ آن بگيرند و بيست و پنج دام پخته گوگل كوفته در آن حل كرده يا زير آتش گذارند و جوش دهند چون غليظ مثل معجون شود ادويهء كه اول كوفته بيخته نگاه داشته‌اند داخل كرده حبها سازند و هر روز نيم دام خام تا نيم دام پخته بخورند . سفوف غددى نافع خنازير غدد گردن گاوميش كه به جانب زنخ مىباشد بيست عدد خشك كرده قرنفل يك توله جوزبوا چهار عدد بسباسه پنج ماشه زنجبيل يك آثار كوفته بيخته سفوف سازند خوراك يك توله وقت صبح در سرما استعمال كنند و از شيرينى و بادى پرهيزند . و اگر مزاج حار نباشد تا دو توله بخورند سه روز خورند و سه روز بگذارند همين طور تا چهل روز به عمل آرند . ضماد مجرب و مخترع حكيم اكمل خان صبر مرمكى نانخواه ايرسا تخم كتان هر يك دو ماشه زراوند مدحرج فلفل سياه فلفلمويه چرائته اشق مقل راتينج حلتيت قسط فرفيون قنه هر واحد يك ماشه حلبه نيم ماشه كوفته بيخته در آب قرص سازند و وقت حاجت اندكى در آب حل كرده ضماد نمايند و در خلاصه مرقوم است كه در ظرفى كه از بيخ گز بسازند آب و طعام خوردن مفيد بود و مرهم دياخليون و مرهم رسل خصوصاً بر پوست تازهء خوك طلا كرده استعمال كردن به غايت نافع است و قيروطيها اگر از پيه خوك سازند بهتر باشد . ديگر به قول خضر اگر مار خانه را بسوزند و خاكستر او به زيت سوده طلا كنند خنازير را تحليل كند و ببرد مجرب صحيح است . و چون انزروت را به اندك نطرون سوده طلا كنند اورام گلو و خنازير را تحليل كند . ديگر برگ اراك يعنى پيلو در بول شتر سائيده بنهند و بالايش برگ پان بندند كه مفجر و محلل است . ديگر منضج سرطان تازه كوفته ضماد نمايند و صبح و شام تازه كنند تا سه روز بعده برگ تاتوره سياه و نمك شور برابر كوفته صبح و شام تا سه روز ضماد نمايند بعد نضج به ادويه منفجر سازند . ديگر سرگين گاو خشك بابونه اشق خطمى باريك ساخته به هم آميخته ضماد كنند . ديگر تخم كتان تخم حلبه تخم كرنب سوده ضماد كنند ديگر محلل عجيب زراوند كندش هر كدام يك جزو و اشق دو جزو با قدرى